پروژه نرم افزار انی لاجیک (AnyLogic)

پروژه نرم افزار انی لاجیک (AnyLogic): در ادامه دو پروژه تحلیل سیستم دینامیک (سیستم های پویا) که با نرم افزار انی لاجیک (AnyLogic) انجام شده جهت دانلود قرار داده شده است.

مبانی نظری رویکرد پویایی ­شناسی سیستم

سیستم ­ها و ویژگی­ های آنها

در این قسمت، برای آشنایی با مفهوم سیستم ابتدا مثال­هایی از سیستم ارائه می­شود و سپس به جزئیات بیشتر آن پرداخته خواهد شد. با کمی توجه به تشکیلات یک بانک مشخص است که یک بانک تعدادی انسان، ماشین، دفاتر، کامپیوتر، مقررات اداری و قوانین پولی و اقتصادی است که همه به نوعی وابسته به یکدیگر بوده و با اثر گذاشتن بر هم بمنظور ارائه خدمات بانکی و کسب درآمدهای اقتصادی دارای وحدت و هماهنگی هستند. یک واحد تولیدی، مثلاً تولید اتومبیل، مثال دیگری از سیستم است. مثلاً در یک سیستم تولیدی، ماشین­های تولیدی جزء اشیاء دائمی و مواد اولیه و یا تولیدات از اشیاء موقت سیستم بشمار می­روند. هر یک از اشیاء دائمی یا موقت دارای یک یا چندین مشخصه هستند. اما در یک بررسی تنها آن دسته مشخصه­هایی که در ارتباط با هدف بررسی بوده و نتایج حاصل از آنها تاثیرگذار است مدنظر قرار گرفته و به عنوان مشخصه در مدل سیستم گنجانیده می­شوند. به چگونگی اشیاء، مشخصات و روابط یک سیستم در یک لحظه زمانی وضعیت سیستم در آن لحظه می­گویند. اغلب، تغییرات خارجی سیستم موثر واقع شده و بعضی تغییرات در سیستم دارای اثراتی از عوامل خارجی هستند. مجموعه این­گونه عوامل خارجی را که بر سیستم موثر و یا از آن تاثیرپذیرند “محیط سیستم” خوانند. همراه با گذر زمان مقدار بعضی از مشخصه­های اشیاء سیستم تغییر می­یابند. این تغییرات نسبت به زمان ممکن است بصورت پیوسته یا ناپیوسته باشد.

سيستم­هاي پيچيده و تفكر سيستمي

درك ضعيف از روابط داخلي پيچيده در سيستم­ها غالباً منجر به تصميماتي مي­شود كه نتايج آن پايداري لازم را ندارند. اين امر نتيجه شهود بسياري از سياست­مداران و محققين است و نياز به شناخت سيستم­هاي پيچيده و خصوصيات آنها را به ما نشان مي­دهد. مي­توان پيچيدگي سيستم­ها و تئوري مربوط به سيستم­هاي پيچيده را به عنوان يك تئوري و تفكر سيستمي را به عنوان يك متدولوژي در اين مسير فرض كرد. تفكر سيستمي روش­هاي گوناگوني دارد كه يكي از انواع آن پويايي سيستم­ها است كه در آن از ابزار كامپيوتری و شبيه­سازي استفاده مي­گردد. سنگه در تحليل سيستم­هاي پيچيده ضمن ارائه الگو براي اين سيستم­ها، نشان داده است كه چگونه پيچيدگي و پويايي سيستم عكس ­العمل­ هايي رادر مقابل رفتار ما ايجاد مي­كند كه پس از مدتي نتايج اوليه تصميمات را خنثي كرده و حتي وضعيت بدتري را نيز ممكن است ايجاد كند. دليل عمده اين مسئله، به اين موضوع بر مي­گردد كه ذهن انسان براي تفسير رفتار سيستم­هاي پيچيده اجتماعي مناسب نيست. اين نوع از سيستم­ها به طبقه­اي از سيستم­ هايي تعلق دارند كه سيستم­ها داراي بازخورد غيرخطي و چند حلقه­اي ناميده مي­ شوند.

شبیه ­سازی پیوسته (پویایی ­شناسی سیستم)

پويايي­ سيستم به عنوان يكي از مكاتب تفكر سيستمي، يك متدولوژي براي مطالعه و مديريت سيستم­هاي پيچيده و داراي بازخورد است. اين سيستم­ها مي­توانند در حوزه­هاي مختلفي مانند كسب و كار، اقتصاد، محيط زيست، مديريت انرژي، مسائل شهري و ساير حوزه­ هاي اجتماعي و انساني وجود داشته باشد.

رويكرد پويايي­ شناسی سيستم در اوايل سال­هاي دهه 60 ميلادي توسط جي فارستر از دانشگاه ام، آی، تی معرفي شد. ايده اوليه شكل­گيري اين حوزه پروژه­اي بود كه فارستر براي شركت جنرال الكتريك انجام داد. در اين پروژه، سؤال كارفرما اين بود كه چه عواملي باعث نوسان در سيستم موجودي انبار و به تبع آن نيروي انساني شركت مي­ شود. تحقيقي كه فارستر بر روي اين موضوع انجام داد اين ايده را شكل داد كه از قواعد موجود در كنترل سيستم­ها در حوزه مهندسي برق و مكانيك مي­توان براي تحليل سيستم­هاي اجتماعي نيز بهره­ گيري كرد. در اين رويكرد تصويري از سيستم براساس بازخوردها و تاخيرهاي موجود ايجاد مي­شود تا رفتار ديناميكي سيستم­هاي پيچيده فيزيكي، زيستي و اجتماعي بهتر فهميده شود. مي­ توان گفت مهمترين اصل اساسي كه ديناميك سيستم­ها بيان مي­كند اين است كه بازخوردها و تاخيرها رفتار سيستم را مي­سازند و پويايي رفتار سيستم ناشي از ساختار حاكم بر سيستم است.